Poradnik · Słownik
Słownik pojęć motoryzacyjnych
W skrócie
Skróty i nazwy, które słyszysz w warsztacie albo widzisz na desce rozdzielczej — wyjaśnione w kilku zdaniach, ze źródłem. Przy każdym pojęciu: poradnik, w którym piszemy o nim więcej, i usługa, która go dotyczy.
Wszystkie pojęcia:ABSAkumulator AGM i EFBAmortyzatorDPFEGRESPFalownikFolia PPFGeometria kół i zbieżnośćKoło dwumasoweOBD i kody błędówOlej longlifeOzonowaniePłyn hamulcowy DOT 4Powłoka ceramicznaR1234yfRozrządSystem start-stopŚwiece żaroweTPMSZacisk hamulcowy
Silnik, olej i diagnostyka
DPF (filtr cząstek stałych)DPF to filtr w układzie wydechowym diesla, który zatrzymuje cząstki sadzy ze spalin i co jakiś czas je wypala.
Wypalanie, czyli regeneracja, wymaga wysokiej temperatury spalin, której przy jeździe głównie po mieście często brakuje — filtr może się wtedy zapchać. Gdy ilość sadzy dojdzie do granicy, zapala się kontrolka; zwykle pomaga jazda regeneracyjna według instrukcji obsługi, a gdy to nie wystarcza, regenerację można wymusić w warsztacie. Popiołu, który zostaje po wypalaniu, regeneracja nie usunie — gdy się go nagromadzi, filtr trzeba wymienić albo oddać do specjalistycznego czyszczenia, do którego ADAC podchodzi ostrożnie. Przyczynę kontrolki warto najpierw ustalić w warsztacie, bo kłopoty z regeneracją może powodować też np. niesprawny zawór EGR.
Usługa:Mechanika pojazdowa — zakres i ceny →
Źródło: adac.de
EGR (zawór recyrkulacji spalin)EGR to układ recyrkulacji spalin: zawór EGR kieruje część spalin z powrotem do cylindrów, aby ograniczyć emisję tlenków azotu.
Domieszka spalin zmniejsza ilość tlenu w mieszance i obniża temperaturę spalania, a tlenki azotu powstają głównie w wysokiej temperaturze i pod wysokim ciśnieniem. Najczęstszą usterką jest zawór sklejony lub zarośnięty nagarem; objawia się to m.in. szarpaniem, nierównymi obrotami biegu jałowego i brakiem mocy. MS Motorservice, serwisowe ramię producenta zaworów Pierburg, zdecydowanie odradza czyszczenie podzespołów EGR: uszkodzony element wymienia się na nowy, a wcześniej trzeba ustalić, skąd biorą się osady, bo sam zawór nie zarasta sadzą bez przyczyny.
Usługa:Diagnostyka komputerowa — zakres i ceny →
Źródło: ms-motorservice.com, ms-motorservice.com
Koło dwumasoweKoło dwumasowe to koło zamachowe z dwóch mas połączonych sprężynami, które tłumi drgania skrętne silnika, zanim trafią do skrzyni biegów.
Masa pierwotna jest przykręcona do wału korbowego, a wtórna współpracuje ze sprzęgłem; sprężyny łukowe między nimi tłumią drgania, które inaczej powodowałyby grzechotanie skrzyni biegów i łoskot nadwozia. Na uszkodzenie wskazują m.in. buczenie i wibracje narastające razem z obrotami silnika. Stuki przy zmianie biegów lub zmianie obciążenia mogą jednak pochodzić z innych części układu napędowego, dlatego przed wymianą potrzebna jest diagnoza. Schaeffler (LuK) ostrzega, że zestawy naprawcze ze sztywnym kołem zamachowym, oferowane zamiast koła dwumasowego, nie odpowiadają specyfikacjom producentów samochodów.
Usługa:Mechanika pojazdowa — zakres i ceny →
Źródło: moto-firma.pl
OBD i kody błędówOBD to pokładowy system diagnostyczny, który wykrywa usterki układów wpływających na emisję spalin i zapisuje je w pamięci sterownika jako kody błędów.
O wykrytej usterce informuje kierowcę wskaźnik nieprawidłowego działania (MIL), czyli kontrolka silnika — według przepisów unijnych sygnalizuje ona awarię lub konieczność dojechania do serwisu. Kody błędów są znormalizowane i odczytuje się je testerem przez znormalizowane złącze diagnostyczne. Kod wskazuje prawdopodobny obszar usterki, a nie gotową część do wymiany: np. według biuletynu Toyoty dla rynku USA kod P0A80 bywa zapisywany w niektórych hybrydach, gdy kurz zablokuje wentylator lub filtr chłodzenia baterii trakcyjnej.
Czytaj:Kontrolka check engine świeci lub miga — co oznacza i czy można jechać dalejBłąd P0A80 w Toyocie hybrid — co oznacza i co dalej
Usługa:Diagnostyka komputerowa — zakres i ceny →
Źródło: eur-lex.europa.eu, static.nhtsa.gov
Olej longlifeOlej longlife to olej silnikowy do aut z serwisem longlife, w którym producent przewiduje długie odstępy między wymianami oleju.
W takim aucie wolno stosować wyłącznie olej o normie wymaganej przez producenta (np. VW 507.00 albo BMW Longlife-04), także przy dolewaniu. W serwisie elastycznym Volkswagena termin wymiany wyznacza wskaźnik w aucie, ale nie później niż po dwóch latach lub 30 000 km; w serwisie stałym olej wymienia się co 15 000 km, przynajmniej raz w roku. Przy jeździe na krótkich odcinkach, zwłaszcza dieslem, ADAC radzi regularnie kontrolować poziom oleju i w razie potrzeby wymienić go wcześniej.
Czytaj:Olej Longlife czy co 15 tys. km? Kiedy wydłużony interwał szkodzi
Usługa:Przegląd okresowy, wymiana oleju i filtrów — zakres i ceny →
Źródło: adac.de, volkswagen.pl
Rozrząd (pasek i łańcuch rozrządu)Rozrząd steruje otwieraniem i zamykaniem zaworów silnika; pasek albo łańcuch rozrządu łączy wał korbowy z wałkiem rozrządu, by pracowały synchronicznie.
Pasek rozrządu wymienia się według interwału producenta, często podanego zarówno w kilometrach, jak i w latach — decyduje to, co nastąpi wcześniej. Zerwany pasek często kończy się poważnym uszkodzeniem silnika, bo zawory mogą zderzyć się z tłokami. Łańcuch uchodzi za trwalszy, ale też się zużywa i z czasem może się wydłużać. Jeśli pasek napędza również pompę wody, wymienia się ją razem z nim.
Czytaj:Pasek czy łańcuch rozrządu: co ile i ile kosztuje robocizna
Usługa:Mechanika pojazdowa — zakres i ceny →
Źródło: adac.de, continental-engineparts.com
Świece żaroweŚwiece żarowe to grzałki w komorach spalania silnika Diesla, które szybko się nagrzewają i ułatwiają uruchomienie zimnego silnika.
W nowoczesnych silnikach mogą działać także po rozruchu, wspierając prawidłowe spalanie, a nawet regenerację filtra DPF. Podczas wstępnego żarzenia świeci lampka kontrolna — silnik uruchamia się po jej zgaśnięciu, bez włączania w tym czasie większych odbiorników prądu. Jeśli lampka nie zapala się wcale albo świeci na stałe, w układzie wstępnego żarzenia jest usterka i trzeba jak najszybciej skorzystać z pomocy serwisu.
Czytaj:Kontrolka świec żarowych miga lub świeci — co oznacza
Usługa:Mechanika pojazdowa — zakres i ceny →
Źródło: boschaftermarket.com, aaz.pl
Hamulce i bezpieczeństwo
ABS (układ zapobiegający blokowaniu kół)ABS to układ, który podczas hamowania nie pozwala zablokować się kołom, dzięki czemu kierowca zachowuje kontrolę nad autem.
Gdy ABS interweniuje, pedał hamulca pulsuje, czemu towarzyszy charakterystyczny odgłos — to normalne; nacisku na pedał nie należy wtedy zmniejszać ani hamować z przerwami. Lampka ABS zapala się na chwilę po włączeniu zapłonu i powinna zgasnąć; jeśli świeci podczas jazdy, hamulce działają dalej, ale bez funkcji zapobiegania blokowaniu kół, więc auto trzeba oddać do sprawdzenia. Gdy razem z lampką ABS świeci kontrolka układu hamulcowego, należy zatrzymać auto i sprawdzić poziom płynu hamulcowego — poniżej oznaczenia MIN nie wolno jechać dalej.
Czytaj:Kontrolka ABS lub ESP świeci — przyczyny, koszt naprawy i czy można jechaćMiękki pedał hamulca: przyczyny, kiedy nie jechać dalej i koszt naprawy
ESP (układ stabilizacji toru jazdy)ESP to elektroniczny układ stabilizacji toru jazdy, który przy początku poślizgu przyhamowuje wybrane koło i ogranicza moc silnika.
Układ stale porównuje kierunek jazdy zadany kierownicą z rzeczywistym zachowaniem auta i reaguje, gdy samochód zaczyna tracić przyczepność. Kiedy działa, kontrolka miga, a pedał hamulca może pulsować — to normalne. Kontrolka świecąca na stałe oznacza usterkę układu; ESP może też działać nieprawidłowo przy mocno zużytych lub niezgodnych ze specyfikacją elementach hamulców i zawieszenia, dlatego auto warto oddać do diagnostyki. ESP nie zastąpi ostrożnej jazdy na śliskiej nawierzchni.
Czytaj:Kontrolka ABS lub ESP świeci — przyczyny, koszt naprawy i czy można jechać
Płyn hamulcowy DOT 4DOT 4 to klasa płynu hamulcowego; klasy DOT różnią się głównie temperaturą wrzenia, a DOT 4 wrze w wyższej temperaturze niż DOT 3.
Płyn hamulcowy łatwo chłonie wilgoć, a woda obniża jego temperaturę wrzenia; gdy hamulce mocno się nagrzeją, w przewodach może powstać para, a pedał hamulca robi się miękki lub zapada się. Toyota Polska podaje, że producenci zalecają wymianę płynu przynajmniej co dwa lata; jego stan można sprawdzić testerem mierzącym zawartość wilgoci. Stosuje się klasę płynu wskazaną przez producenta auta i nie miesza się różnych płynów. W autach z elektronicznymi układami bezpieczeństwa, takimi jak ABS, wymiana może wymagać podłączenia komputera diagnostycznego.
Czytaj:Miękki pedał hamulca: przyczyny, kiedy nie jechać dalej i koszt naprawy
Usługa:Naprawa hamulców — zakres i ceny →
Źródło: toyota.pl
Zacisk hamulcowyZacisk hamulcowy to element hamulca tarczowego, w którym tłoczki pod ciśnieniem płynu hamulcowego dociskają klocki do tarczy.
Najczęściej spotyka się zaciski pływające, przesuwające się na prowadnicach, oraz stałe, sztywno przymocowane, z tłoczkami po obu stronach tarczy. Tłoczek chroni osłona przeciwkurzowa, bo brud i wilgoć mogą prowadzić do jego uszkodzenia i korozji. Zapieczony zacisk nie odpuszcza klocków: felga po jeździe jest wyraźnie gorąca, z koła czuć swąd, a skuteczność hamowania spada. Wtedy zacisk trzeba wymienić albo zregenerować, a jego prowadnice oczyścić i nasmarować.
Czytaj:Piszczą hamulce: przyczyny, kiedy to groźne i ile kosztuje naprawaMiękki pedał hamulca: przyczyny, kiedy nie jechać dalej i koszt naprawy
Usługa:Naprawa hamulców — zakres i ceny →
Źródło: bremboparts.com, oponeo.pl
Elektryka i hybryda
Akumulator AGM i EFBAGM i EFB to akumulatory do aut z systemem start-stop, przystosowane do częstego wyłączania i ponownego uruchamiania silnika.
EFB to rozwinięcie zwykłego akumulatora kwasowo-ołowiowego: dodatkowa włóknina na płycie dodatniej wydłuża jego żywotność, a według VARTA znosi on dwa razy więcej cykli ładowania niż zwykły akumulator rozruchowy. W akumulatorze AGM elektrolit jest związany w macie z włókna szklanego, dzięki czemu akumulator jest bezobsługowy, szczelny i dobrze radzi sobie z rozruchem na zimno. Oba typy współpracują z czujnikiem akumulatora i systemem zarządzania energią, dlatego po wymianie trzeba ten system zaprogramować urządzeniem diagnostycznym — inaczej start-stop może działać gorzej albo wcale. VARTA podaje, że akumulator AGM wymienia się zawsze na AGM, a EFB — na EFB lub AGM.
Czytaj:Start-stop przestał działać — akumulator AGM/EFB i inne przyczyny
Usługa:Elektryka samochodowa i akumulatory — zakres i ceny →
Źródło: varta-automotive.com, varta-automotive.com
Falownik (w hybrydzie)Falownik to element napędu hybrydowego, który zamienia prąd stały na zmienny i odwrotnie — dzięki temu bateria trakcyjna może się ładować i rozładowywać.
W hybrydach Toyoty 4. generacji falownik tworzy jedno urządzenie z konwerterem podnoszącym napięcie (Boost) i ma własne chłodzenie z osobną pompą elektryczną. Falownik należy do układu wysokiego napięcia: instrukcja obsługi hybrydy Toyoty zabrania dotykania, rozkręcania, demontażu i wymiany elementów wysokonapięciowych, ich przewodów i złączy (przewody wysokiego napięcia są pomarańczowe). Gdy na wyświetlaczu pojawi się ostrzeżenie układu hybrydowego, trzeba postąpić według instrukcji obsługi, a jeśli komunikat wraca — oddać auto do sprawdzenia.
Czytaj:Toyota Prius III (2009–2016) z dużym przebiegiem: usterki i serwis (taxi)
System start-stopStart-stop to system, który automatycznie gasi silnik podczas postoju, np. na czerwonym świetle, i uruchamia go ponownie przed ruszeniem.
System nie zadziała m.in. przy zbyt rozładowanym akumulatorze, niedogrzanym silniku, na pochyłości albo gdy klimatyzacja potrzebuje pracy silnika; przy dużym mrozie także się wyłącza. Takie auta mają akumulator EFB lub AGM i czujnik akumulatora, a uszkodzony akumulator wolno zastąpić tylko typem dopuszczonym przez producenta. Start-stop zwykle można wyłączyć przyciskiem, ale według CUPRA po ponownym włączeniu zapłonu system znów jest aktywny.
Czytaj:Start-stop przestał działać — akumulator AGM/EFB i inne przyczyny
Usługa:Elektryka samochodowa i akumulatory — zakres i ceny →
Zawieszenie i koła
AmortyzatorAmortyzator tłumi drgania sprężyn zawieszenia i utrzymuje koła w stałym kontakcie z nawierzchnią.
Sprawność amortyzatorów spada stopniowo, więc kierowca zwykle długo nie odczuwa wyraźnej zmiany komfortu jazdy. Zużyty amortyzator pogarsza kontakt opony z drogą i wydłuża drogę hamowania, nawet gdy pozostałe elementy zawieszenia są sprawne. Producent KYB zaleca regularne sprawdzanie amortyzatorów i wymianę parami na jednej osi.
Czytaj:Stuki w zawieszeniu na nierównościach i progach — przyczyny i koszt
Usługa:Naprawa zawieszenia i wymiana amortyzatorów — zakres i ceny →
Źródło: kyb-europe.com
Geometria kół i zbieżnośćGeometria kół to ustawienie kątów kół, m.in. zbieżności i pochylenia, zgodnie ze specyfikacją producenta auta.
Zbieżność mówi, czy przednie krawędzie kół jednej osi są bliżej siebie niż tylne, a kąt pochylenia — o ile koło odchyla się od pionu. Ustawienie może się rozregulować po uderzeniu w krawężnik lub dziurę, po wypadku albo przy zużyciu i wymianie elementów zawieszenia. Typowe sygnały to znoszenie auta w jedną stronę na prostej, płaskiej drodze i nierówne zużycie opon, zwłaszcza na krawędziach bieżnika — wtedy trzeba zlecić pomiar i regulację. Geometrii nie należy mylić z wyważaniem kół, które usuwa drgania.
Czytaj:Auto ściąga na bok po wjechaniu w dziurę — geometria czy zawieszenie?
Usługa:Geometria kół 3D — zakres i ceny →
Źródło: michelin.pl
TPMS (system monitorowania ciśnienia w oponach)TPMS to system monitorowania ciśnienia w oponach, który kontrolką na desce rozdzielczej ostrzega o zbyt niskim ciśnieniu.
W systemie bezpośrednim czujniki w oponie lub w zaworze przesyłają ciśnienie na bieżąco, a system pośredni wylicza spadek ciśnienia z prędkości obrotowej kół, korzystając z czujników ABS i ESP. Michelin zwraca uwagę, że TPMS reaguje dopiero przy wyraźnym ubytku powietrza, dlatego ciśnienie i tak warto sprawdzać raz w miesiącu. Czujniki są narażone na korozję i wstrząsy, a uszkodzony czujnik wymienia się w serwisie oponiarskim.
Czytaj:Kontrolka ciśnienia w oponach (TPMS) świeci po wymianie kół — co robić
Usługa:Wulkanizacja i wymiana opon — zakres i ceny →
Źródło: michelin.pl
Klimatyzacja i wnętrze
OzonowanieOzonowanie to zabieg, w którym generator wypełnia zamkniętą, pustą przestrzeń ozonem — silnym utleniaczem — m.in. w celu jej dezynfekcji.
Ozon drażni oczy i drogi oddechowe. Według zaleceń NIZP-PZH dotyczących ozonowania pomieszczeń w czasie zabiegu w środku nie mogą przebywać ludzie ani zwierzęta, po nim trzeba przewietrzyć wnętrze i zmierzyć stężenie ozonu, a sam zabieg powinien wykonywać wykwalifikowany personel; ozon może też uszkadzać wrażliwe materiały, zwłaszcza zawierające gumę. Amerykańska agencja EPA zwraca uwagę, że w stężeniach nieprzekraczających norm zdrowotnych ozon nie usuwa skutecznie wielu związków odpowiedzialnych za nieprzyjemny zapach, a niektóre zapachy jedynie maskuje; za najskuteczniejsze EPA uznaje usunięcie źródła zanieczyszczeń.
Czytaj:Parują szyby w aucie — filtr kabinowy, klimatyzacja czy nieszczelność?
R1234yf (czynnik chłodniczy klimatyzacji)R1234yf to czynnik chłodniczy w klimatyzacji nowszych aut, który zastąpił R134a — gaz silniej przyczyniający się do efektu cieplarnianego.
Unijna dyrektywa 2006/40/WE zakazała w nowych pojazdach klimatyzacji z fluorowanymi gazami cieplarnianymi o współczynniku ocieplenia globalnego wyższym niż 150 — dla R134a wynosi on 1300. ADAC podaje, że z tego powodu R134a zakazano w nowych autach i zastąpiono go R1234yf. Czynnik krąży w zamkniętym układzie razem z olejem smarującym sprężarkę. Przy serwisie specjalne urządzenie odsysa czynnik, oczyszcza go i ponownie napełnia nim układ ze świeżym olejem, a szczelność układu trzeba przy tym sprawdzić.
Usługa:Serwis klimatyzacji i układu chłodzenia — zakres i ceny →
Źródło: eur-lex.europa.eu, adac.de
Lakier i detailing
Folia PPF (folia ochronna lakieru)Folia PPF to folia ochronna klejona na lakier — najczęściej bezbarwna — która przyjmuje na siebie odpryski od kamieni i zarysowania.
Występuje też w wersji satynowej, zmieniającej błyszczący lakier w matowy, oraz w wersjach kolorowych. Drobne rysy na powierzchni folii mogą się zasklepić pod wpływem ciepła, ale głębsze, przechodzące przez folię, mogą wymagać naprawy lub wymiany fragmentu. Producent XPEL zaleca mycie ręczne lub bezdotykowe zamiast częstego korzystania z myjni ze szczotkami, a trwałość folii zależy od jej jakości, montażu i warunków użytkowania.
Usługa:Przyciemnianie szyb i folie samochodowe — zakres i ceny →
Źródło: xpel.com
Powłoka ceramicznaPowłoka ceramiczna to cienka, płynna powłoka nakładana na lakier, która po utwardzeniu odpycha wodę i brud oraz podbija połysk.
Nakłada się ją w postaci płynu, który musi związać, zanim auto wyjedzie na drogę. Efekt hydrofobowy sprawia, że woda i zabrudzenia słabiej przylegają, więc lakier łatwiej utrzymać w czystości. Powłoka nie jest ochroną przed odpryskami od kamieni — przed uszkodzeniami mechanicznymi lepiej chroni folia PPF, dlatego wielu kierowców łączy oba zabezpieczenia.
Nie wiesz, co oznacza objaw?Diagnostyka komputerowa · SPRAWNO
Zadzwoń albo wyślij zdjęcie deski rozdzielczej na WhatsApp — powiemy, czy możesz jechać dalej.
Pon–Pt 8–18 · Sob 8–14 · Wycena przed naprawą
Diagnostyka komputerowa — zakres i ceny →Nie wiesz, co oznacza objaw albo kontrolka?
Wyślij zdjęcie deski rozdzielczej albo opisz objaw — powiemy, czy możesz jechać dalej.